Wacław Grabowski

Pseudonim
Puszczyk
Stopień wojskowy
Data i miejsce urodzenia, imiona rodziców
1916 r., Krępa (pow. mławski)
Data i miejsce śmierci
5 lipca 1953 r., Niedziałki
Przynależność organizacyjna w okresie powojennym
AK, NZW
Miejsce pochówku
Przebieg służby

Przed wojną ukończył szkołę średnią w Mławie, należał do harcerstwa. Był żołnierzem września 1939 r., bił się m.in. pod Kockiem. W okresie okupacji niemieckiej należał do AK. W latach 1943-44 był zastępcą szefa obwodowego „Kedywu” i wchodził w skład oddziału partyzanckiego AK dowodzonego przez por. Stefana Rudzińskiego „Michała”.

Działalności konspiracyjnej nie zakończył po tzw. wyzwoleniu. Brał udział w rozbiciu PUBP w Mławie na początku czerwca 1945 r. i uwolnieniu kilkudziesięciu aresztowanych członków niepodległościowego podziemia. Późnym latem 1945 r. przez Czechosłowację i Austrię przedostał się na Zachód, do amerykańskiej strefy okupacyjnej, gdzie przez pewien czas miał służyć w Polskich Kompaniach Wartowniczych. Prawdopodobnie na przełomie 1946/1947 r. przez „zieloną granicę” przedostał się z powrotem do Polski. Powrócił w rodzinne strony i nawiązał za pośrednictwem Antoniego Tomczaka „Malutkiego” konspiracyjne kontakty. Nie ujawnił się podczas amnestii 1947 r. i skupił wokół siebie niewielki oddział/patrol, na ogół nie przekraczający 10 osób.

Grupa „Puszczyka” działała początkowo samodzielnie, na terenie powiatów: mławskiego, ciechanowskiego, działdowskiego i przasnyskiego. Weszli w skład NZW, podporządkowując się rozkazom Mieczysława Dziemieszkiewicza „Roja”, który do patrolu Wacława Grabowskiego „oddelegował” Piotra Grzybowskiego „Rekina” i Lucjana Krępskiego „Jastrzębia”. Patrol „Puszczyka” umiejętnie się ukrywał, korzystając z szerokiej sieci znajomości z okresu wcześniejszej działalności a także powiązań rodzinnych. Do ważniejszych walk należało rozbicie patrolu MO w Konopkach 19 marca 1947 r., czy też brawurowe przebicie się „Puszczyka” przez obławę „resortu” w okolicy m. Konopki 24 października 1952 r., gdzie zginęło 2 oficerów MBP oraz żołnierz KBW.

Na przełomie 1952/1953 r. partyzanci „Puszczyka” zakwaterowali w gospodarstwie Marianny Jeziorkowskiej w niewielkiej wiosce Niedziałki. Tam 5 lipca 1953 r. zostali otoczeni przez potężną obławę Grupy Operacyjnej UB-KBW (1300 ludzi), którzy w odwodzie mieli dwa wozy pancerne i działko kalibru 45 mm. Podjęli walkę, próbując się przebić, lecz wszyscy zginęli w zmasowanym ogniu broni maszynowej. Walka trwała około godziny. „Puszczyk” przebił się przez pierwszą linię okrążenia. Ranny, ostrzeliwał się do końca. Na propozycje poddania, wykrzyknął, że „Oficer Wojska Polskiego nie poddaje się wrogom Polski!”. Ostatni pocisk zachował dla siebie. Agent UB, mieszkaniec wsi Wacław Głuszek (ps. w UB „N-20”), za donos, który spowodował śmierć siedmiu ludzi, otrzymał 5 tysięcy ówczesnych złotych.

Zwłoki Wacława Grabowskiego i jego podkomendnych pochowano w nieznanym miejscu.

Więcej informacji

IPN Bi 1/1441, IPN BU 0180/78/ t. 1-2, IPN BU 0203/1901/ t. 1-2

R. Radzik, Walczyć jak nasi przodkowie. NZW na Mazowszu Północnym 1945-1954 w fotografiach i dokumentach, Kraków 2022

Autor wpisu
Biogram powstał w ramach projektu pt. „Rozbudowa i obsługa Internetowego Katalogu Żołnierzy Wyklętych”. Dofinansowano ze środków Biura „Niepodległa” w ramach Programu Dotacyjnego „Niepodległa”.

Zaproponuj zmiany

    1. Administratorem danych osobowych jest Fundacja Kwartalnika „Wyklęci”, adres: os. Kalinowe 21, lok. 89, 31-815 Kraków), e-mail: fundacjawykleci@gmail.com, nr tel.: 535 583 309
      We wszelkich sprawach dotyczących przetwarzania danych osobowych przez Fundację Kwartalnika „Wyklęci” można kontaktować się z wyznaczonym w tym celu Inspektorem Ochrony Danych poprzez wysłanie wiadomości na adres: fundacjawykleci@gmail.com.

    2. Pani/Pana dane, podane w wysłanej do nas wiadomości za pośrednictwem poczty elektronicznej i/lub formularza kontaktowego, będą przetwarzane w celach związanych z udzieleniem odpowiedzi na zadane pytanie.

    3. Podstawą prawną przetwarzania Pani/Pana danych osobowych będzie udzielona przez Państwa zgoda (art. 6 ust. 1 lit. a RODO).

    4. Podanie danych jest dobrowolne, jednakże ich niepodanie będzie skutkowało brakiem możliwości uzyskania odpowiedzi na Państwa pytanie.

    5. Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane przez okres umożliwiający całkowite zakończenie działań związanych z udzieleniem odpowiedzi na pytanie, a następnie w przypadku niektórych spraw, także przez okres przechowywania dokumentacji w archiwum.

    6. Posiada Pani/Pan prawo dostępu do treści swoich danych osobowych, prawo do ich sprostowania, usunięcia, jak również prawo do ograniczenia ich przetwarzania, prawo do przenoszenia danych, prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania Pani/Pana danych osobowych. Ponadto także prawo do cofnięcia zgody w dowolnym momencie (w przypadku jej udzielenia) bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej wycofaniem. Wycofanie zgody odbywać się będzie poprzez wysłanie wycofania zgody na adres poczty elektronicznej: fundacjawykleci@gmail.com

    7. Jest Pan/Pani uprawniony(a) do wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z tytułu naruszenia przepisów dotyczących ochrony danych osobowych.

    8. Odbiorcami Państwa danych będą: podmioty serwisujące nasze systemy informatyczne, podmioty dostarczające i utrzymujące oprogramowanie wykorzystywane w celu przetwarzania Państwa danych.

    9. Pani/Pana dane nie będą przekazywane poza granice Unii Europejskiej lub do organizacji międzynarodowych.

    10. Nie będziemy w żadnym wypadku podejmować zautomatyzowanych decyzji, w tym czynności polegających na profilowaniu użytkowników.